Συνημμένο  στο  http://www.koutouzis.gr/1940-1944.htm

 

   Η  ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ   ΤΟΥ   ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ   ΣΤΟΛΟΥ

 

    Το Σεπτέμβριο  του 1944 άρχισε η επιστροφή  του Πολεμικού Στόλου στην Ελλάδα, από τη Χάϊφα. Η επιχείρηση είχε την κωδική ονομασία ΜΑΝΝΑ.

    Στη χαρμόσυνη αυτή αποστολή, πήραν μέρος φυσικά όλα τα πλοία του Ελληνικού Στόλου με επικεφαλής τον Αβέρωφ {Κυβερνήτης ο Πλοίαρχος θ. Κουντουριώτης), που προοριζόταν για τη Ναυτική Βάση του Πειραιά. Η παλαίμαχος ναυαρχίδα είχε ήδη προσορμισθεί από το Πορτ Σάιντ στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και φόρτωνε μεγάλες ποσότητες τροφίμων και φορτηγών αυτοκινήτων, καθώς και εφοδίων κάθε είδους.

 

           Η αποβίβαση των συμμαχικών  στρατευμάτων  στο Καψάλι Κυθήρων, όπως απαθανατίστηκε  από τον ντόπιο  φωτορεπόρτερ  Εμμανουήλ  Σοφιό. ( Αρχείο   του δημοσιογράφου Παναγιώτη Βασιλ. Κουτουζή).

     Από την άλλη, ο Θεμιστοκλής (Κυβερνήτης ο Πλωτάρχης Σαρρής) χρησιμοποιήθηκε έντονα στις προπαρασκευαστικές κινήσεις της επιχείρησης ΜΑΝΝΑ.

     Στις 25 Σεπτεμβρίου, παρελάμβανε από τη Χάιφα τρία πλοία, στα οποία είχε επιβιβασθεί η II Μοίρα του Ιερού Λόχου, και τα οδηγούσε στον όρμο Καψάλι των Κυθήρων. Όταν τα πλοία έφθασαν εκεί όλη η παραλία καλύφθηκε από ελληνικές σημαίες. Ήταν το πρώτο τμήμα ελληνικής γης το οποίο δεχόταν τον απόδημο στρατό της πατρίδας, για να καθιερώσει επίσημα την ανάσταση της ελευθερίας. Στις 10.30 το πρωί, ο Κυβερνήτης του Θεμιστοκλή αποβίβασε στην ξηρά άγημα με αξιωματικό, το οποίο οι κάτοικοι ενθουσιασμένοι το συνόδευσαν στη Μητρόπολη, όπου, χοροστατούντος του Μητροπολίτη, ψάλθηκε δοξολογία. Στο μεταξύ, διεξαγόταν η απόβαση των τμημάτων του Ιερού Λόχου, ενώ ο πληθυσμός των Κυθήρων, μετά τη δοξολογία και με επικεφαλής τον Μητροπολίτη, συνόδευε το άγημα του Θεμιστοκλή στο πλοίο και με μεγάλο ενθουσιασμό ανέβαινε στο ελληνικό πολεμικό και φιλούσε το κατάστρωμα του.

 

         

 

           Πλοία  του πολεμικού στόλου  στον όρμο του Μοναστηρίου  Πόρου

 

     Την ώρα εκείνη, πέταξε, πάνω από τον όρμο για αναγνώριση, γερμανικό αεροσκάφος, εναντίον του οποίου έβαλαν όλα τα πλοία και τα πυροβολεία της ξηράς.

     Ο Θεμιστοκλής συνεχίζοντας την αποστολή του, απέπλευσε από τα Κύθηρα το απόγευμα της 27ης Σεπτεμβρίου μαζί με το βρετανικό BICESTER και τα δύο πλοία συνόδευσαν σε νυχτερινή περιπολία το βρετανικό πολεμικό ULSTER QUEEN, το οποίο ενεργούσε ως πλοίο κατεύθυνσης αεροσκαφών νυχτερινής δίωξης.

    Πρέπει να σημειωθεί ότι οι Γερμανικές δυνάμεις δεν είχαν πλήρως απαγκιστρωθεί και κατά συνέπεια αποτελούσαν ακόμη απειλή για τα συμμαχικά και ελληνικά πλοία.

       Κατά την περιπολία αυτή, που διεξήχθη βόρεια της Κρήτης, το ULSTER QUEEN   κατηύθυνε  νυχτερινά καταδιωκτικά εναντίον των κινουμένων μεταξύ Κρήτης και Αθηνών γερμανικών αεροσκαφών.

   Τη νύχτα της 29/9, το ULSTER QUEEN,  συνοδεύθηκε και πάλι από τον Θεμιστοκλή και το βρετανικό  OΑKLEY για να εκτελέσει παρόμοια περιπολία. Από την επόμενη, όμως, 30/9 μέχρι τις 4/10, η συνοδεία του  ULSTER QUEEN,  ανατέθηκε αποκλειστικά και μόνο στον Θεμιστοκλή και καλύφθηκε με τις συνεχείς αυτές περιπολίες το τμήμα του Αιγαίου, το οποίο περιλαμβανόταν μεταξύ των Κυθήρων, Μαλέα, Ύδρας, Σερίφου, Μήλου, Σαντορίνης και Κρήτης. Όλο αυτό το διάστημα το  ULSTER QUEEN,  και ο Θεμιστοκλής δεν είχαν εχθρικές συναντήσεις επιφανείας. Αντίθετα, τις νύχτες ασχολούνταν πολύ με εχθρικά αεροσκάφη, κατά των οποίων τα δύο πλοία έβαλαν έντονα πυρά φραγμού και πέτυχαν να καταρρίψουν δύο Jυ-88, ένα Ντορνιέ 24, ένα Χένκελ III, ένα Χένκελ 115 και δύο Jυ-52. Από αυτά, το ένα καταρρίφθηκε σίγουρα από τον Θεμιστοκλή, ενώ ένα άλλο ίσως καταρρίφθηκε από τα πυρά του, του οποίου η δραστικότητα και η προοδευτική βελτίωση επαινέθηκαν.

     Κατόπιν, ο Θεμιστοκλής επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια και λίγο μετά αναχώρησε από εκεί ως πρόσκοπος του Ελληνικού Στόλου στο επιθυμητό ταξίδι της επιστροφής.

     Στις 8/10, πρώτο αυτό το ελληνικό πολεμικό, κατέπλεε στον όρμο του Πόρου.

     Την άφιξη του στον όρμο εκείνον, την πρώτη κοιτίδα του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, την περιγράφει ο Κυβερνήτης του Θεμιστοκλή πλωτάρχης Σαρρής ως εξής:

      Μόλις εμφανίσθηκε το πλοίο, κωδωνοκρουσίες δόνησαν τον αέρα και ολόκληρο το νησί σημαιοστολίσθηκε με τα εθνικά χρώματα, ενώ το πλοίο κατακλυζόταν από επισκέπτες.

 

            

 

                  Το " Ιέραξ"  κατά  την   επιστροφή  του

 

       Οι σκηνές πατριωτικών εκδηλώσεων και παραληρήματος, που σημειώθηκαν στα Κύθηρα, επαναλήφθηκαν στον Πόρο.

        Το βράδυ, ο Θεμιστοκλής απέπλευσε από τον Πόρο και μαζί με το βρετανικό  BICESTER και τρεις τορπιλακάτους ανέλαβε επιθετική περιπολία στον Σαρωνικό, γιατί υπήρχαν πληροφορίες ότι θα διερχόταν πιθανώς εχθρική νηοπομπή δύο εμπορικών, που θα συνοδευόταν από δύο αντιτορπιλικά τύπου Parthenope. Πράγματι, κατά τις 6 το πρωί της 9/10, οι τορπιλάκατοι ήλθαν σε επαφή με την νηοπομπή αυτή κοντά στη νησίδα του Πατρόκλου. Κατόρθωσαν βέβαια να πυρπολήσουν το ένα από τα πλοία της - ένα εντελώς έμφορτο πετρελαιοφόρο-αλλά κατόπιν αναγκάσθηκαν να απομακρυνθούν επειδή τις καταδίωξαν τα εχθρικά αντιτορπιλικά της συνοδείας. Τότε, έσπευσαν ολοταχώς προς τα εκεί ο Θεμιστοκλής και το BICESTER   και, διερχόμενα πάνω από ναρκοπέδια, έφθασαν στο σημείο της συμπλοκής. Δεν κατάφεραν όμως να συναντήσουν τον εχθρό, ο οποίος πλέοντας πολύ κοντά στην ακτή κατάφερνε να κρύβεται και τελικά να διαφύγει προς τον Πειραιά. Στον τόπο της συμπλοκής δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά το καιγόμενο πετρελαιοφόρο.

     Πολύ πρωί της 9/10, ο Θεμιστοκλής επανέπλευσε στον Πόρο, όπου και πάλι το πλοίο καταλήφθηκε από ενθουσιώδεις επισκέπτες. Επιτροπές πολιτών, αξιωματικών εν ενεργεία και αποστρατεία, αντιπρόσωποι της Εκκλησίας και το Κοινοτικό Συμβούλιο στεφάνωναν το πλοίο και τα πυροβόλα του και χαιρέτιζαν τον Κυβερνήτη, ο οποίος κατά το μεσημέρι κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο των πεσόντων, ενώ τιμές απέδιδαν τμήματα του Ιερού Λόχου, των βρετανών κομάντος που βρέθηκαν στο νησί και άγημα του πλοίου. Το βράδυ της ίδιας ημέρας (9/10), ο Θεμιστοκλής απέπλευσε από τον Πόρο μαζί με το βρετανικό Cleveland για να εκτελέσει περιπολία στην περιοχή της Μακρονήσου, του Αγίου Γεωργίου και της Ύδρας. Αντικειμενικός σκοπός ήταν η παρεμπόδιση διαφυγής εχθρικών πλοίων από τον Σαρωνικό.

      Αφότου εγκρίθηκε η πρόταση του Κυβερνήτη του Θεμιστοκλής, εκτέλεσε βομβαρδισμό παρενόχλησης κατά των εχθρικών παρατηρητηρίων, που ήταν εγκατεστημένα στα ακρωτήρια της Μακρονήσου και του Αγίου Γεωργίου, χωρίς να σημειωθεί καμία αντίδραση. Την επόμενη νύχτα (10/10) και πάλι ο Θεμιστοκλής μαζί με το  Cleveland  και δύο τορπιλικά τους περιπολούσε στην ίδια περιοχή.

 

      ΗΜΙΟΛΙΕΣ

 

      Εν τω μεταξύ και οι ημιολίες κινούνταν ως ελαφροί πρόσκοποι της επιχείρησης ΜΑΝΝΑ. Ακολουθώντας τις επισημάνσεις του Διοικητή Αντιπλοιάρχου Λόντου, απέπλευσαν στις 22 Σεπτεμβρίου από την τουρκική ακτή του Ντερεμέν και κατέπλευσαν πρώτα στη Χίο και από εκεί στα Ψαρά, όπου παρέμειναν μέχρι τις 10/10, εκτελώντας εν τω μεταξύ γυμνάσια, περιπολίες κ.λπ. Στις 10/10 έπειτα από διαταγή του F.Ο.L.Ε.Μ., ο στολίσκος των ημιολιών απέπλευσε από τα Ψαρά για να συμμετάσχουν  στην επιχείρηση ΜΑΝΝΑ. Την αυγή, λοιπόν της 11/10 έφθασε στην Τήνο, την επομένη στην Κύθνο, και στις 13/10 αγκυροβόλησε στον Πόρο. Εκεί, ο Αντιπλοίαρχος Λόντος πληροφορήθηκε από τον Βρετανό Ν. Διοικητή του Πόρου, ότι τα γερμανικά στρατεύματα είχαν αρχίσει να εκκενώνουν τον Πειραιά τη νύχτα της 12/13 Οκτωβρίου. Αποφασίσθηκε, τότε, να μεταβεί για επιτόπια εξακρίβωση ο Αντιπλοίαρχος Λόντος, ο οποίος πράγματι στις 13.30 της 13/10/44, αφού επιβιβάσθηκε στη Μ-L 463 εισερχόταν στο λιμανάκι της Ζέας. Πράγματι, οι Γερμανοί είχαν εκκενώσει την πρωτεύουσα και τον Πειραιά και ο Διοικητής του στολίσκου των ημιολιών ήλθε σε συνεννόηση με τις προσωρινές ναυτικές αρχές και ρύθμισε την εκκένωση του όρμου της Ζέας από τα εκεί ευρισκόμενα μικρά σκάφη, ώστε να εξασφαλισθεί αρκετός χώρος για την επικείμενη εκεί προσόρμιση, τόσο του στολίσκου των ημιολιών όσο και των βρετανικών Μ-L και άλλων ελαφρών πλοίων. Καθορίσθηκαν επίσης και τα σημεία απόβασης περίπου 1.000 Βρετανών στρατιωτών. Μετά τη ρύθμιση αυτών των ζητημάτων, ο Αντιπλοίαρχος Λόντος επέστρεψε το απόγευμα της 13/10 στον Πόρο και στη 1 το πρωί της επομένης, 14/10, ξεκίνησε από εκεί η πρώτη συμμαχική δύναμη για να απελευθερώσει την πρωτεύουσα και τον Πειραιά. Προηγούνταν οκτώ Μ-1, ακολουθούσαν ναρκαλιευτικά, που γρίπιζαν τον δίαυλο, ακολουθούσαν 9 ημιολίες του ελληνικού στολίσκου και τελευταία έπλεαν τα οπλιταγωγά, στα οποία επέβαινε τμήμα του βρετανικού στρατού. Στις 9 το πρωί της 14/10, ενώ προπορευόταν η ελληνική ημιολία ΑΕΗ 29, η ελαφρά αυτή ναυτική δύναμη εισερχόταν στο λιμάνι της Ζέας και τα πρώτα τμήματα του συμμαχικού στρατού αποβιβάζονταν στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα.

 

     Ο στόλος επιστρέφει

 

     Η βαθμιαία πρόοδος των προκαταρκτικών κινήσεων και οι προκαταρτικές κινήσεις είχαν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να οδηγηθεί ο Ελληνικός Στόλος στην Ελλάδα.

     Στις 13/10, ο Αβέρωφ  (Κυβερνήτης ο Πλοίαρχος Θ. Κουντουριώτης), στον οποίο επέβαινε ο Α.Σ. Αντιναύαρχος Βούλγαρης, απέπλευσε από την Αλεξάνδρεια κατευθυνόμενος προς την Ελλάδα. Τον ακολουθούσε η 16η ομάδα της αποβατικής επιχείρησης, την οποία την αποτελούσε η Ιωνία, το βρετανικό TEROCOT και την συνόδευε ο Θεμιστοκλής και  το  Oakley. Συγχρόνως, όλα τα άλλα πλοία του Ελληνικού Στόλου, κατανεμημένα σε ομάδες ανάλογα με το δρομολόγιο το οποίο θα ακολουθούσαν προς τα διάφορα λιμάνια του προορισμού τους, κινούνταν προς τις ελληνικές θάλασσες. Κάλυψη τους θα ήταν τα βρετανικά καταδρομικά ORION (σήμα του Υποναυάρχου Μάνσφιλντ) και ΑJAX, καθώς και από βρετανικά και ελληνικά αντιτορπιλικά και διάφορα βοηθητικά πλοία.

    Τα αρματαγωγά Σάμος και Χίος, τα οποία είχαν παραλάβει από τον Τάραντα αυτοκίνητα και άλλα μηχανοκίνητα μέσα, καθώς και τμήματα βρετανικού στρατού, κατέπλευσαν πρώτα στον Πόρο στις 15/10. Από εκεί, η Σάμος κατευθύνθηκε στο Καλαμάκι και η Χίος στον Πειραιά και στις 16/10 αποβίβασαν αντίστοιχα τα στρατιωτικά τμήματα και το υλικό που μετέφεραν.

     Κατά τον ίδιο τρόπο, στις 15/10, απέπλευσαν από τον Πόρο, η Κρήτη, ο Αδρίας, ο Ιέραξ και το βρετανικό Ζerland, συνοδεύοντας νηοπομπή που μετέφερε στράτευμα και κατευθύνθηκαν επίσης στον Πειραιά  να τα αποβιβάσουν. Όταν η ναυτική αυτή δύναμη πλησίασε σε επικίνδυνες, λόγω  των ναρκών, περιοχές, τα ελληνικά και τα βρετανικά ναρκαλιευτικά, που την συνόδευαν, ξεκίνησαν τη γρίπιση των διαύλων.

      Οι απώλειες ήταν μεγάλες και σημαντικές κατά την προσπάθεια αυτή. Τα ελληνικά ναρκαλιευτικά Κάσος και Κως, καθώς και τα βρετανικά Larne και Clinton, προσέκρουσαν σε νάρκες και βυθίσθηκαν. Το πρωί της 16/10, το κύριο σώμα της αποβατικής δύναμης αποβιβαζόταν στον Πειραιά.

     Εν τω μεταξύ, ο Αβέρωφ, μαζί με την ομάδα του, κατέπλεε πρώτα στον Πόρο το απόγευμα της 15/10/44. Εκεί έφθανε και ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, ο οποίος επέβαινε στη ναυαρχίδα, και τα μέλη της Ελληνικής Κυβέρνησης, η οποία είχε αναχωρήσει από τον Τάραντα πάνω στο καναδικό πολεμικό Prince David.

     Την στιγμή της προσέγγισης του στόλου το ιστορικό θωρηκτό Αβέρωφ, ως επικεφαλής του κύριου μέρους της ναυτικής δύναμης, απέπλευσε από τον Πόρο το μεσημέρι της 17ης Οκτωβρίου για να προσορμιστεί στον Πειραιά.

      Αξίζει να σημειωθεί ότι την ιστορική ελληνική ναυαρχίδα την κυβερνούσε ο γιος του ένδοξου ναυάρχου Κουντουριώτη. Λίγο μετά, το φωτεινό απόγευμα της ίδιας ημέρας, ο απόδημος Στόλος, έπειτα από μακρόχρονη αλλά ένδοξη απουσία, αγκυροβολούσε θριαμβευτικά στην αγκαλιά του Φαλήρου. Την επομένη το πρωί αποβιβάσθηκε επίσημα η ελληνική Κυβέρνηση και ο Αρχηγός του Στόλου στον ορμίσκο του Αγίου Γεωργίου και ανέβαιναν στη απελευθερωμένη Αθήνα μέσα σε κλίμα λαϊκού ενθουσιασμού και λαϊκής συγκίνησης.

      Πρώτη πράξη του Πρωθυπουργού της ελεύθερης Ελλάδας ήταν να επισφραγίσει τη δικαίωση των αγώνων ενός λαού που είχε υποστεί τα πάνδεινα. Στην Ακρόπολη υψώθηκε η γαλανόλευκη, και όλοι συμμερίζονταν τον πόθο για μια νέα αρχή, για ένα νέο ξεκίνημα. Δυστυχώς όμως το μικρόβιο της διχόνοιας είχε αρχίσει να διαβάλει τους Έλληνες, ο δρόμος για την δικαίωση θα έμενε αδιάβατος.   

                                                      Από  τα ΑΜΥΝΤΙΚΑ  ΘΕΜΑΤΑ    

         Σχετικά με το θέμα αυτό πήραμε,15-1-07, την ακόλουθη επιστολή:

    Κύριε Κουτουζή,

        Σχετικά με το άρθρο των ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ για την απελευθέρωση της Ελλάδος και ειδικότερα για την άφιξη του στόλου από την Μέση Ανατολή.

         Κυβερνήτης του Ναρκαλιευτικού ΣΑΛΑΜΙΝΙΑ ήταν ο Απόστολος Π. Μπιστίνας και ναύκληρος στο ίδιο πλοίο ο Γεώργιος Αργυρίου. Δεν αναφέρεται ο κυβερνήτης καθώς στο πλοίο είχε το σήμα του ο δικοικητής της μοίρας των Ναρκαλιευτικών.  Ο Απόστολος Μπιστίνας έφυγε στη Μέση Ανατολή με το Β. Ολγα όπου ήταν ναύκληρος και πήγε με το πλοίο και στην Ινδία για τον εκσυγχρονισμό. Όταν επέστρεψαν από την Βεγγάλη και έγινε σημαιοφόρος πήρε μετάθεση στα Ναρκαλιευτικά, λίγο καιρό πριν την βύθιση του Ολγα στην Λέρο.  

     Τα Ναρκαλιευτικά είχαν αγκυροβολήσει από τα βράχια του Χατζηλουκά μέχρι πίσω στην Παναγίτσα. Ο κόσμος ανέβαινε στα πλοία με βάρκες. Με τα μεγάφωνα των πλοίων φώναζαν τα ονόματα των Ποριωτών που υπηρετούσαν σε αυτά και οι συγγενείς με βάρκες πήγαιναν να τους συναντήσουν.  

     Ο πατέρας μου (απεβίωσε 11/8/2006) Κωνσταντίνος Μπιστίνας πάντα θυμόταν με συγκίνηση την στιγμή που ο πατέρας του ξαναείδε την οικογένειά του, την γιαγιά μου Φανή και τον θείο μου Παναγιώτη μετά από τόσα χρόνια.     

     Σας ευχαριστώ για το βήμα και τα συγχαρητήριά μου για την ενημερωμένη ιστοσελίδα σας.

                                      Απόστολος Κων. Μπιστίνας

 ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ- KOUTOUZIS.GR    Αναδημοσίευση  επιτρέπεται μόνο με αναφορά στην

 πηγή  www.koutouzis.gr .

  Κεντρική  σελίδα