ΙΩΑΝΝΗΣ  ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ

 

              Ο ιδρυτής του πρώτου Ελληνικού  μελοδράματος

 

   Αμφιβάλλω αν οι καλλιτέχνες της Λυρικής Σκηνής γνωρίζουν σήμερα ποιος υπήρξε ο ιδρυτής του Ελληνικού Μελοδράματος. Εκείνος που δημιούργησε τον πρώτο θίασο και έδωσε την πρώτη παράσταση λυρικού θεάτρου στην Ελλάδα. Λεγόταν Ιωάννης Καραγιάννης και ήταν ένας φιλόμουσος εμποροράπτης που έκανε μεγάλη περιουσία, την οποία πρόσφερε εξ ολοκλήρου στο φιλόδοξο σχέδιο του, να συγκροτήσει έναν συστηματικό μελοδραματικό θίασο στη χώρα.

     Η πρώτη παράσταση του "Μελοδραματικού θιάσου του Ι. Καραγιάννη" δόθηκε με κάθε επισημότητα,   παρουσία του βασιλικού ζεύγους του Γεωργίου Α' και της Όλγας, το 1888, στο νεόδμητο τότε Δημοτικό Θέατρο Αθηνών με την όπερα του Ντονιτσέτι "Μπετλή'.

       Ο άνθρωπος αυτός ήταν μια φλογερή προσωπικότητα που θα διέπρεπε σε οποιονδήποτε χώρο δράσης, όπως φαίνεται από το γλαφυρό αφήγημα της μυθιστορηματικής ζωής του, που έγραψε ο σύζυγος μιας από τις εγγονές του, Σ ά β β α ς   Τ α ο ύ κ η ς, με τίτλο "Ιωάννης Καραγιάννης, ο ιδρυτής του πρώτου Ελληνικού  Μελοδράματος" (Πειραιάς, 2005).

       Ανατρέχοντας στο πλούσιο υλικό του οικογενειακού αρχείου και σε πληροφορίες που του ιστόρησε η γυναίκα του Καραγιάννη, προσφέρει ένα ελκυστικό ανάγνωσμα, πιστό όμως και στη βιογραφία του.

      Τα παιδικά του χρόνια ο Ιωάννης Καραγιάννης τα πέρασε βόσκοντας πρόβατα σε ένα ορεινό χωριό της Κυνουρίας, εκεί όπου    γεννήθηκε    το 1848. Ακολούθησε μια ζωή σκληρού αγώνα για την επιβίωση, από το σπίτι του Δεσπότη, όπου πήγε στην πέμπτη Δημοτικού για να μάθει την ψαλτική, ως τη μετάβαση του στην Αθήνα για να μάθει την τέχνη του ράφτη. Σε ηλικία μόλις 18 ετών συμμετείχε ως εθελοντής στην Επανάσταση της Κρήτης (1866 -67).

      Ο επόμενος σταθμός του ήταν το Παρίσι, όπου "εμυήθη το πρώτον εις το μελόδραμα" και συγχρόνως έμαθε τα "μυστικά" της "υψηλής ραπτικής τέχνης", που του επέτρεψαν να καταξιωθεί επαγγελματικά και κοινωνικά.  

       Το πρώτο κατάστημα μόδας που άνοιξε ήταν στην Αθήνα. Όταν πιάστηκε, άνοιξε κι άλλο, στον Πειραιά, δυο βήματα από το δημαρχείο. Τα ανοιχτά σαλόνια του εμποροραφείου του, που πρόσφεραν καφέ από τα χέρια ωραίων κοριτσιών, έγιναν γρήγορα το στέκι πολιτικάντηδων και άλλων επιφανών Πειραιωτών. Έπειτα αποφάσισε να αφήσει το σπίτι του στην Πλάκα και να εγκατασταθεί με την οικογένεια του (την καλλονή σύζυγο του Ξανθίππη) στον Πειραιά.

         Έχοντας αποκτήσει μεγάλη περιουσία, θέλησε να διοχετεύσει τα χρήματα του στην παλιά του αγάπη, τη μουσική. Έτσι, "ιδρύεται, κατόπιν ιδιωτικής πρωτοβουλίας, το πρώτο Ελληνικό Μελόδραμα, με ένθερμον εκ Πειραιώς φιλόμουσον χρηματοδότην", έγραφαν οι εφημερίδες. Εμψυχωτής του στην προσπάθεια του ήταν ο μουσικοδιδάσκαλος και ποιητής Αλέξανδρος Κατακουζηνός, που μετέφρασε από τα ιταλικά ένα παλιό μελόδραμα ("Μπετλή") του Ντονιτσέτι για την πρώτη παράσταση, που δόθηκε στις 19 Δεκεμβρίου του 1888, στην Αθήνα. Τότε, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά δεν είχε ακόμη αποπερατωθεί. Αργότερα, ως δημαρχικός πάρεδρος (για 17 χρόνια) προσπάθησε να το αξιοποιήσει, οργανώνοντας μουσικές εκδηλώσεις με τη συνεργασία του Γεωργίου Λαμπελέτ και του Διονυσίου Λαυράγκα.

      Στη διετία που λειτούργησε το Ελληνικό Μελόδραμα (1888 -1890) έκανε δύο μεγάλες περιοδείες σε όλα τα ακμάζοντα τότε κέντρα του απόδημου ελληνισμού: Αλεξάνδρεια, Κάϊρο, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη και αργότερα στη Μασσαλία, την Τεργέστη, την Οδησσό και πάλι στην Κωνσταντινούπολη. Ανέβασε τα έργα: "Υποψήφιος Βουλευτής" του Σπ. Ξύνδα, "Φαβορίτα"  του Ντονιτσέτι, "Αρπαγή από το Σεράι" του Μότσαρτ, "Μάρκος Μπότσαρης" του Καρρέρ, "Αρχοντοχωριάτης" του Μολιέρου, "Κυρά Φροσύνη" του Καρρέρ, "Ο Κουρέας της Σεβίλλης" του Ροσίνι, "Αντιγόνη" του Μέντελσον, "ο Επιθεωρητής" του Γκόγκολ σε μουσική Α. Σάιλερ κ. ά. Τα ξενόγλωσσα παρουσιάστηκαν μεταφρασμένα στα ελληνικά από γνωστούς λογοτέχνες της εποχής.

     Στην Κωνσταντινούπολη "γράφτηκε ο επίλογος της πρωτοποριακής και ηρωικής  για την εποχή εκείνη προσπάθειας του Καραγιάννη, με διάλυση του θιάσου στις 10 Μαΐου 1890 και τη χρεοκοπία του οραματιστή εμποροράψτη".

      Ωστόσο, ο Ι. Καραγιάννης, είχε ανοίξει πια το δρόμο που ακολούθησε στις αρχές του εικοστού αιώνα ο Διον. Λαυράγκας με το "Ελληνικό Μελόδραμα" και από το 1940 η Λυρική Σκηνή, όπως σημειώνει προλογικά ο πρόεδρος της "Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς" Γιάννης Χατζημανωλάκης.

 

                                                Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ - ΡΑΣΣΙΑ  

 

     KOUTOUZIS.GR  Αναδημοσίευση  επιτρέπεται μόνο με αναφορά στην πηγή  www.koutouzis.gr .

 

 Επιστροφή