ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ   ΚΑΙ     ΚΡΙΤΩΝ   ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ  

 

 

        Ο  τελευταίος δωρητής και ευεργέτης του Πειραιά  Κρίτων Δηλαβέρης  (1894-26/2/1972), γεννήθηκε στον  Πειραιά. Το 1914  πήρε πτυχίο Νομικής. Βιομήχανος-πολιτευτής, εξελέγη βουλευτής  Πειραιά  τα χρόνια 1935, 1936, 1946. Πρόεδρος του Συνδέσμου Γηγενών Πειραιωτών,  δώρισε  όλη την περιουσία του   στον  Δήμο Πειραιά.

 

       Το οικογενειακό σπίτι των Δηλαβέρη ήταν το κτίριο που στεγάζεται σήμερα ο Δικηγορικός σύλλογος Πειραιά, Ηρώων Πολυτεχνείου (Βασ. Κωνσταντίνου 47).

                                                                 

       Τον Ιούνιο του 1912 ο βιομήχανος  Ευστάθιος Δηλαβέρης, πατέρας του Κρίτωνα, αγόρασε από την Τράπεζα Μυτιλήνης το επί της, τότε, λεωφόρου Σωκράτους, κατόπιν βασιλέως Κωνσταντίνου και σήμερα Ηρώων Πολυτεχνείου  47, ακίνητο ή οικόπεδο, όπου ήταν το θέατρο Καμπανάκη. Εκεί ο Ευστάθιος Δηλαβέρης έχτισε  το   μέγαρο  που υπάρχει ακόμα και σήμερα, 2010. Σε αυτό το κτίριο στεγάστηκε η οικογένεια Δηλαβέρη.

       Το 1937 το Ταμείο Προνοίας Δικηγόρων Πειραιά, - επί προεδρίας του Τ.Π.Δ.Π. Ιωάννου Αρ. Σπυρόπουλου, και  προεδρίας Δ.Σ. Γεωργίου Σημίτη αγόρασε  την οικία Δηλαβέρη στην οποία συστεγάστηκαν το Τ.Π.Δ.Π. και ο Δικηγορικός Σύλλογος, αφού ο Κρίτων Δηλαβέρης είχε δημιουργήσει   άλλο  στη Λεύκα, όπου ήταν και   το νέο  τελευταίο εργοστάσιο  πλίνθο-κεραμοποιίας.

       Σ αυτό το  σπίτι στη Λεύκα  πήγα το 1961, όταν πρωτοξεκινούσα στη δημοσιογραφία  και εργαζόμουν στο ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟ.

        *** 405 .000  ευρώ πουλήθηκε  η  Mercedes 300 SL του 1960  δωρεά του ευεργέτη του Δήμου Πειραιά  Κρίτωνα Δηλαβέρη, που   δημοπρατήθηκε  13-10-11. Νέος    ιδιοκτήτης  ο Rajna Hildebrandt  από τη Γερμανία, λάτρης του συγκεκριμένου μοντέλου,- έχει στην κατοχή του άλλες δύο 300 SL. Η τιμή εκκίνησης είχε οριστεί το ποσό των 240.000 ευρώ.

                                                                                                           

        Το  κλασικό  αυτό αυτοκίνητο που από το 1972 βρισκόταν    σε  γκαράζ του Δήμου Πειραιά,  είχε κάνει  97.000 χιλιόμετρα.

 

             Ενας  μικρός  θησαυρός  επίπλων  γραφείου   από  ελεφαντοστούν

 

         Στα αντικείμενα  που άφησε με τη διαθήκη του  ο Κρίτων Δηλαβέρης  είναι  και  έπιπλα και σπάνια αντικείμενα   τα οποία είχαν περάσει κι  αυτά  στην ιδιοκτησία του δήμου   Πειραιά.  Όμως άγνωστο  γιατί,  μεταφέρθηκαν,  με εντολή του άλλοτε δημάρχου Χρήσου Αγραπίδη    σε  ειδική  κρύπτη  στο 8ο  όροφο του δημαρχείου της πόλης  την  οποία  έκλεισαν  με γυψοσανίδα.

      Το   μυστικό  αποκάλυψε  αρχές  Γενάρη του 2013, ο πρώην δήμαρχος Χρήστος Αγραπίδης   στον Βασίλη Μιχαλολιάκο μετά από 2,5  χρόνια θητείας του τελευταίου -  ότι στον 8ο όροφο,  δίπλα από το φρεάτιο του ασανσέρ, υπήρχαν έπιπλα δωρεά του Δηλαβέρη.    

       Με την  απομάκρυνση του τοίχου  αποκαλύφθηκε ένας μικρός θησαυρός επίπλων γραφείου και άλλων αντικειμένων από ελεφαντοστούν.   

     Τα αντικείμενα,  κατογράφηκαν και φωτογραφήθηκαν από την αρμόδια υπηρεσία.  

 

              Ευστάθιος Κρίτωνος Δηλαβέρης, βιομήχανος 

 

       Ο Κρίτων Δηλαβέρης ήταν γιος του βιομήχανου  Ευστάθιου Κρίτωνος Δηλαβέρη.

       Ο Ευστάθιος Δηλαβέρης γεννήθηκε στον Καραβά Κυθήρων το 1855. Νεαρός,  20 ετών, ήρθε στον Πειραιά και έγινε  κοσμηματογράφος  (ζωγραφική οροφής) και   εργολάβος οικοδομών. Το 1888 επιδόθηκε στην ίδρυση του πρώτου στην Ελλάδα εργοστασίου κατασκευής μωσαϊκών πλακών στη διασταύρωση των οδών Χαϊδαρίου και Κάστορος. Μετά από δέκα χρόνια επεκτάθηκε στην κεραμοποιεία με νέα εργοστάσια. Το εργοστάσιο Ευρωπαϊκών Κεράμων και Μωσαϊκών Πλακών στην οδό Θηβών, στη  Νίκαια -Παλιά Κοκκινιά λειτούργησε για πρώτη φορά το 1902. Πρόκειται για ένα κτιριακό συγκρότημα το οποίο με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του Υπουργείου Πολιτισμού το 2002 (, ΦΕΚ Δ 481/2002 ) κηρύχτηκε διατηρητέο. Την εποχή εκείνη η οικονομική του δύναμη αυξήθηκε εκπληκτικά.

       Με   πλάκες Δηλαβέρη έχουν στρωθεί πολλά δημόσια κτίρια όπως το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, το Στρατιωτικό Νοσοκομείο, η Ιερατική Σχολή, η πρώην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Νοσοκομείο Παίδων, Το κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στον Πειραιά, το Τζάννειο Νοσοκομείο, η Βασάνειος Ναυτική Σχολή, το Ακταίον στο Φάληρο, το Μουσείο των Δελφών και άλλα.

                                                                                    

       Ο Ευστάθιος Δηλαβέρης αναδείχθηκε δια των δωρεών του τις οποίες έκανε σε φιλανθρωπικά ιδρύματα όπως το Τζάννειο Νοσοκομείο Πειραιά με πτέρυγα που ανήγειρε, το Χατζηκυριάκειο Ορφανοτροφείο Πειραιά, τον Πειραϊκό Σύνδεσμο και το νησί των Κυθήρων. Ίδρυσε ιατρείο στο Καραβά, βοήθησε χρηματικά στην κατασκευή παρθεναγωγείων, χρηματοδότησε την κατασκευή του δρόμου Καραβά Αγίας Πελαγίας και ενίσχυσε το Γυμνάσιο Κυθήρων.

         Το 1935 αποφάσισε  να επεκτείνει τις δραστηριότητές του κατασκευάζοντας ένα νέο εργοστάσιο πλίνθο-κεραμοποιίας στη  Λεύκα το οποίο λειτούργησε μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λίγο μετά το θάνατο του  Κρίτωνα [26 Φεβ. 1972].

      Την  1 Οκτ. του 2003 καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανώνυμων Εταιριών η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία Κεραμουργική Βιομηχανία ΚΡΙΤΩΝ ΕΥΣΤ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ ΑΕ, με την οποία αποφασίστηκε η λύση της εταιρίας και η θέση της σε εκκαθάριση.

       Πέθανε στον Πειραιά την 1η Αυγούστου 1936.  

                                       

                    Η  καλή  πορεία  συνεχίζεται

 

     Μετά το θάνατο του Ευσταθίου Δηλαβέρη, τα ηνία των επιχειρήσεων ανέλαβε ο γιος του Κρίτων. Δραστήριος και δυναμικός άνθρωπος σαν τον πατέρα του.

    Εξελέγη βουλευτής Πειραιώς και Νήσων την περίοδο 1946-1950, και συμμετείχε ενεργά σε πολλά σωματεία της εποχής. Υπήρξε πρόεδρος του Ναυτικού Αθλητικού Συνδέσμου στον Πειραιά από το 1948 μέχρι το 1963 και μαζί με τη σύζυγό του Αθηνά, αδελφή της ηθοποιού Κατίνας Παξινού, βοήθησε στην ανάπτυξή του ύστερα από τις καταστροφές που υπέστη επί Γερμανική Κατοχής.

 

                                                                          

       Όταν πρόεδρος  του Ναυτικού Αθλητικού Συλλόγου (ίδρυση 1929) ήταν ο  Κουβερτάρης, το 1948, ο Κρίτων και η Αθηνά Δηλαβέρη, άρχισαν με μεράκι την  αναστήλωση του Ομίλου. Εχτισαν με δικά τους έξοδα τον όροφο που βρίσκεται μέχρι σήμερα το εντευκτήριο του Ομίλου.

        Ο Κρίτων Δηλαβέρης έγινε και παρέμεινε Πρόεδρος του ΝΑΣ επί 15 συνεχή χρόνια.  

       Διετέλεσε πρόεδρος  του Συνδέσμου Γηγενών Πειραιωτών  ως το θάνατό του, και υπήρξε πρόεδρος του Ροταριανού Ομίλου Πειραιά τα έτη 1952-1954. 

      Ο Κρίτων Δηλαβέρης ήταν ένας ευπατρίδης.  Αυτήν την εντύπωση  σχημάτισα  ευθύς εξ αρχής, απ όταν τον επισκέφτηκα, στο σπίτι στη Λεύκα το 1961. Τότε πρωτοξεκινούσα στη δημοσιογραφία και εργαζόμουν στο ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟ. Με  εντολή του αείμνηστου διευθυντή του Τάσου Χαρβαλιά- σκοτώθηκε λίγο μετά σε τροχαίο ενώ πήγαινε στο Λαύριο-  πήγα να πάρω συνέντευξη από τον Κρίτωνα Δηλαβέρη για τα πολιτιστικά του Πειραιά. Το σπίτι του ήταν πάνω από το εργοστάσιο  λες κι έπρεπε να βρίσκεται πάντα κοντά σ αυτό. Επρεπε να περάσουν χρόνια  για να διαπιστώσω ότι ο άνθρωπος έκανε το φημισμένο εργοστάσιο, κι όχι το εργοστάσιο τον άνθρωπο Δηλαβέρη.   

      Και  πως μπορούσε  να είναι αλλιώς, αφού γεννημένος στον Πειραιά  από πλούσια και αρχοντική οικογένεια, το 1914 πήρε πτυχίο Νομικής. Βιομήχανος-πολιτευτής, εξελέγη βουλευτής Πειραιά τα χρόνια 1935, 1936, 1946. Πρόεδρος του Συνδέσμου Γηγενών Πειραιωτών και όχι μόνο, δώρισε την περιουσία του στον Δήμο Πειραιά.

      Τον Κρίτωνα, ως το 1972 που πέθανε, τον συνάντησα πολλές φορές, σε διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες, και  αποκόμισα τις ίδιες πάντα καλές εντυπώσεις.

      Επρόκειτο για ένα άνθρωπο  πολυσχιδή, όχι τόσο πολυπράγμονα  σε έργα, όσο σε αποφάσεις που σκοπό είχαν να κάνουν με τις  πολύπλευρες κοινωνικές του δράσεις, που κύριος μοχλός ήταν η σύζυγός του Αθηνά -δείτε πιο κάτω  τα σωματεία στα οποία  συμμετείχε.

         Με τον ευπατρίδη Κρίτωνα Δηλαβέρη και τη σύζυγό του Αθηνά συνεργάστηκα τα χρόνια 1965 -1971, ως πρόεδρος ή μέλος διαφόρων συλλόγων του Πειραιά σε θέματα περιβάλλοντος και κοινωνικά.

      Η Αθηνά, αδελφή της Κατίνας   Παξινού , υπήρξε για τον Κρίτωνα  το υπόλοιπο είναι του. Γι αυτό και μετά το θάνατό της το 1970, άρχισε να χάνει το έδαφος  κάτω από τα πόδια  του.

                                                              

       Ο Κρίτων Δηλαβέρης πέθανε το 1972, δύο χρόνια μετά το θάνατο της Αθηνάς χωρίς απογόνους. Ετάφη στον οικογενειακό τάφο στο κοιμητήριο της Ανάστασης.

 

      

       Το 1986 το οικογενειακό αρχείο  του Κρίτωνος Δηλαβέρη περιήλθε στο Ιστορικό αρχείο του Δήμου. 

       Πρόκειται για ένα αρχείο της οικογένειας Κρίτωνος Δηλαβέρη  και  της κεραμουργικής βιομηχανίας. Αποτελείται από ογκώδεις φακέλους που περιλαμβάνουν  χειρόγραφα, αλληλογραφία, ημερολόγιο, φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά και μηχανολογικά σχέδια, παρτιτούρες και  βιβλία καθώς  επίσης και έγγραφα του συνδέσμου Γηγενών Πειραιωτών και του Ερυθρού Σταυρού. Και φυσικά έχει  πολλά να μαρτυρήσει.   

 

                                      Αθηνά  η φιλάνθρωπος

 

       Η Αθηνά  Δηλαβέρη, σύζυγος του Κρίτωνα ήταν το τρίτο κορίτσι του αλευροβιομήχανου Βασίλη Κωνσταντόπουλου.  Δεύτερη ήταν η μεγάλη   Κατίνα Παξινού. Η Αθηνά  γεννήθηκε το 1908 στον Πειραιά. Διετέλεσε για πολλά χρόνια πρόεδρος της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Πειραιώς. Ακόμη του ΟΚΦΑ, Ομίλου Κυριών Φίλων Αστυνομίας. Εργάστηκε πολλά χρόνια  δραστήρια σε πολλές άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις

   Συνέβαλε αποφασιστικά στην ίδρυση αναρρωτηρίων, παιδικών συσσιτίων, παιδικών κατασκηνώσεων  καθώς και άλλων κοινωνικών ιδρυμάτων. Διετέλεσε ακόμη πρόεδρος στη Λέσχη Εργαζόμενου Κοριτσιού Πειραιά,- στις εκδηλώσεις παρευρίσκετο και ο Ιωάννης Μεταξάς - καθώς και στη  Φανέλα του Στρατιώτη. Διετέλεσε επίσης  μέλος του Διοικ. Συμβουλίου στο Χατζηκυριάκειο Ορφανοτροφείο Πειραιώς, στο Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων, καθώς και σε άλλες οργανώσεις  και  Ιδρύματα στον Πειραιά. Τιμήθηκε με τα   παράσημα: Χρυσούς Σταυρός Ευποιΐας, Χρυσούν μετάλλιον αστυνομικής αξίας, Δίπλωμα μετ' αργυρού μεταλλίου Φανέλας του Στρατιώτου. Απασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την αγγειοπλαστική και τη μουσική. Μιλούσε τη γαλλική, τη γερμανική και την αγγλική γλώσσα. Πέθανε   26 Ιανουαρίου1970  σε ηλικία μόλις 62 ετών.

 

                       Η ζωγράφος  Βαρβάρα Κωνσταντοπούλου

 

      Ή ζωγράφος  Βαρβάρα Κωνταντοπούλου ήταν το πρώτο παιδί του Β. Κωνσταντόπουλου. Γεννήθηκε στον  Πειραιά και σπούδασε  στην Αγγλία φωνητική μουσική. Έπαιζε με άνεση βιολί, πιάνο, και είχε μεγάλο ταλέντο ατό τραγούδι ή καλλίτερη ερμηνεύτρια της μουσικής Βάγκνερ. Εκθέσεις  ζωγραφικής καλή ζωγράφος οργάνωσε στο Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Αθήνα, Πειραιά (1958)  και αλλού.

    Πέθανε ξαφνικά στο Λονδίνο από συγκοπή στις  10 Αυγούστου 1961. Ξεχώρισε σαν ζωγράφος. Αναμνηστική  έκθεσή της οργανώθηκε  από 5 - 30 Νοεμβρίου 1962  με την επιμέλεια του  Γιάννη  Τσαρούχη. Έργα της   υπάρχουν σε   πολλές συλλογές  στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

 

                                            Τελευταία  η ποιήτρια

 

      Η  Μαρία Ράλλη  ( φωτο  από το ΕΚΒ) ήταν η  τελευταία από τις αδελφές της. Είχε γεννηθεί  στον Πειραιά  το 1912 και διακρίθηκε  ως ποιήτρια και πεζογράφος. Παντρεύτηκε τον  πολιτικό και  υπουργό Περικλή Ράλλη, που πέθανε το 1945. Έκτος  από την καθαρά λογοτεχνική προσφορά της, ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα  για την προαγωγή της πνευματικής και  καλλιτεχνικής  ζωής. Διετέλεσε επί 20 περίπου χρόνια γεν. γραμματεύς της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών καθώς και μέλος   του  Διοικ. Συμβουλίου και διευθύνουσα σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

        Το λογοτεχνικό της έργο, σημαντικό σε   όγκο,   στάθηκε   και ποιοτικά  αξιόλογο. Για τη συλλογή  διηγημάτων  της Από το ένα ατό άλλο. τιμήθηκε το '65 με το Α' Κρατικό Βραβείο Διηγήματος. Τύπωσε επίσης τα βιβλία (ποιητικές συλλογές, πεζογραφήματα,  ταξιδιωτικά  χρονικά κλπ.) Γυναικεία λόγια (1632) , Εξομολογήσεις (1934), Στίχοι   (1938), Λόγια σε νεκρό   (1943), Μια γαλάζια γυναίκα   (1944), Ο καλύτερος που δεν ήτανε (1944),   Για μια ζωγραφιά και για ένα σκύλο  ( 1945) ,  Ένα κούκος σωπαίνει τη νύχτα (1956). Δρομολόγια και καθυστερήσεις (1956) , Περίπατοι στην Γερμανία (1956) , Εσωτερική γραφή (1970) κ.α.

      Πέθανε στις 3   Ιανουαρίου του   1976.   Κηδεύτηκε   στο   Α' Νεκροταφείο Αθηνών. Την  αποχαιρέτησε ο πρώην πρωθυπουργός  Π. Κανελλόπουλος.

 

                                          Κτίρια προς αξιοποίηση

 

      Σήμερα υπάρχουν δύο συγκροτήματα για αξιοποίηση. Της Λεύκας από τον Δήμο Πειραιά, και της Νίκαιας  από το Υπουργείο πολιτισμού.

      Για το κτίριο της Λεύκας ο νέος δήμαρχος κ. Βασίλης Μιχαλολιάκος δήλωσε ότι θα αξιοποιηθεί.

 

         

                                 Το   συγκρότημα της Λεύκας                                            Το   συγκρότημα της  Νίκαιας

      Το κτήμα της Νίκαιας, με το  μνημείο βιομηχανικής ιστορίας λεηλατείται συνεχώς. Είναι μια τεράστια έκταση περίπου δέκα στρεμμάτων που βρίσκεται στο κέντρο του Πειραιά, 300 μέτρα από το Village Park και το Allou. Η κατάσταση που επικρατεί είναι άθλια. Μέχρι πέρσι τα απορριμματοφόρα του Δήμου μετέφεραν σκουπίδια τόσο στο κτήμα όσο και μέσα σε χώρους του εργοστασίου όπως στους φούρνους.

                                               

                                                                 ΒΑΣΙΛΗΣ  Π. ΚΟΥΤΟΥΖΗΣ

                                                                                                                      6-4-11

 

 KOUTOUZIS.GR  Αναδημοσίευση  επιτρέπεται μόνο με αναφορά στην πηγή  www.koutouzis.gr

 

 

 Κεντρική σελίδα